YENİLENEBILIR ENERJI YATIRIMLARINA NEDEN KAPALIYIZ?
Bugun 26.07.2007 de asiri sicaktan bunalan her Izmir'li gibi ben de evden
cikmayarak bilgisayarimin basinda biriken islerimi toparlamaya calistim.
Ancak ogleye dogru elektrikler kesildi. Once umursamadim. Tepkisiz bir
sekilde oturup gelmesini bekledim. 2 saat sonra geldi. Tekrar islerimin basina dondum. Yaklasik 3-4 saat calistim.Tekrar elektrikler gitti. Bir sure
bekleyelim nasilsa gelir diye kendimi avutup zaman gecirmeye calistim fakat
aksam olmaya baslamisti ve ariza buyuk galiba eger gelmezse felaket olur,
aslinda degil ruzgar esinti bile yok, bu ne menem bir is diye once 186'yi
aradim. Telefondaki ses;
- "Kardesim trafo sismis." (Yani yuku kaldirmiyor demek istedi herhalde.)
"Baska ariza yok, sirayla elektrik veriyoruz" dedi.
Biraz detay isteyince "size bir numara vereyim orayı arayin" dedi. Verdigi
numara 4355548. Aradim ve karsima cikan kisiye "Nedir bu trafo sismesi?"
Ariza bu kadar buyuk mu? Yoksa hatlarda ariza var da vatandastan mı
sakliyorsunuz? Onceden elektriklerin kesilecegini bildirmeniz gerekmez mi?
Gibi sorular sordum. Once bana 186'yi arayin dedi karsidaki ses. Zaten orayi
aradim ve sizin numaranizi onlar verdi deyince bir durakladi. Ve devamla;
-"Arkadasim hicbir hat arizasi yok. Maalesef elektrik yetmiyor. O nedenle
sirayla veriyoruz. Yani sadece Guzelbahce degil, Konak, Alsancak, Cesme,
v.b. her yer bu kesintiden etkileniyor. Barajlarda sular azaldi. İstenen
verim elde edilemiyor. Uretim az tuketime yetmiyor. Kesintilerden bizim bile
haberimiz olmuyor ki vatandasa haber verelim." . v.s. v.s. Adamcagiz bir
dertli sormayin.
Ve daha da onemlisi, artik bu durumlara alismamiz gerektigini, eger tedbir
alinmazsa cok daha buyuk kesintilere hazirlikli olmamizi da soylemez mi?
Bende safak atti ve oturdum bu makaleyi yazarak toplumu uyarmaya karar verdim.
PEKI BIZ TUKETICILER NE YAPIYORUZ BU ARADA?
Anladigim kadariyla durum vahim. Hem de cok fazla. Ancak kimse bunu
yeterince anlamaya niyetli degil.
Bakiniz tum alisveris merkezleri, vitrinler, sokaklar, evler isil, isil..
Kimse ben su lambayi gereksiz yere yakmayayim gibi bir dusunce icinde
degil.. Ayni sey su icin de gecerli. Hala hali ve araba yikayanlar, bir
dometesi yikamak icin 5 dakika musluk akitanlar, bahcelerinde sebze
yetistirmek icin tonlarca su tuketip, pazardan aldiklari fiyatin 10 misline
bu sebzeleri uretenler, aman cimlerim sararmasin diyenler dolu. Sordugunuz
zaman da "Sana ne kardesim parasini ben oduyorum, keyif benim degil mi?"
diye kabadayilik da cabasi. Hic bir sey yapamiyorsaniz, bari WC
rezervuarlarının icine dolu pet sise koyun da, sifonu her cekiste o kadar
az su harcayin bari.
Bu arada hazirladigim bir yenilenebilir enerji kaynaklari projesi icin
surekli mevzuat arastirmasi yapiyorum. Bilmiyorum kac kisinin haberi var ama
son zamanlarda cikan bazi kanunlar ve yonetmelikler hakkinda kisaca bilgi
vermek istiyorum.
KANUN, YONETMELİK VE KARARLAR NE DIYOR? YETERLI MI ACABA?
Beni zaman, zaman arayan sanayici ve is adamlari sorar. Biz ne gibi tesvik
ve desteklerden yararlanabiliriz diye. Ben de kendilerine Turkiye'nin bir
gecis donemi yasadigini, bu sorunun bir telefon gorusmesinde
cevaplanamayacagini ve eger dogru bir danismanla calistiklari takdirde bu
firsatlari daha dogru bir sekilde yakalayabileceklerini soylerim. Iste bana
uc ay once soran kisiye o zaman veremeyecegim cevabi 03.Haziran'da cikan
kanun verebiliyor. Peki hemen bu desteklerden yararlanmaya
baslayabilirmiyiz? Iste onun cevabi icin yazimin devamini okumaya devam
etmelisiniz.
Yenilenebilir enerji kanunu.
Kanun no : 5346 Tarih :10.05.2005
Enerji verimliliği Kanunu.
Kanun no : 5627 Tarih :18.04.2007
Jeotermal ve doğal mineralli sular kanunu.
Kanun no :5686 Tarih :03.06.2007
Bu kanunlara ve yonetmeliklere linki tiklayarak ulasabilirsiniz.
http://www.epdk.gov.tr/mevzuat/diger/diger.htmOzellikle yuksek miktarlarda elektrik kullanan sanayici ve kurumlarin
mutlaka Enerji Verimliligi kanununu okumasi gerekir. Kanun icinden bir
bolumu asagiya kopyaliyorum;
Destekler
MADDE 8
a) Enerji verimliliği uygulama projeleri aşağıdaki esaslara göre
desteklenir:
1) Endüstriyel işletmeler tarafından Genel Müdürlüğe
sunulan, Genel Müdürlüğün uygun görüşü ile Kurul tarafından onaylanan, geri
ödeme süresi en fazla beş yıl ve projesinde belirlenmiş bedelleri en fazla
beşyüzbin Türk Lirası olan uygulama projeleri bedellerinin en fazla yüzde
yirmisi oranında desteklenir.
b) Enerji yoğunluğunun azaltılmasına yönelik aşağıdaki uygulamalar
gerçekleştirilir:
1) Herhangi bir endüstriyel işletmesi için üç yıl içerisinde
enerji yoğunluğunu ortalama olarak en az yüzde on oranında azaltmayı taahhüt
ederek Genel Müdürlük ile gönüllü anlaşma yapan ve taahhüdünü yerine getiren
gerçek veya tüzel kişilerin ilgili endüstriyel işletmesinin, ödenek
imkânları gözönüne alınmak ve yüzbin Türk Lirasını geçmemek kaydıyla,
anlaşmanın yapıldığı yıla ait enerji giderinin yüzde yirmisi karşılanır.
3) Gönüllü anlaşma yapan gerçek veya tüzel kişilerin endüstriyel
işletme içinde tükettikleri enerjiden; atıkları modern yakma teknikleri ile
ısı ve elektrik enerjisine dönüştüren tesislerinde, 9 uncu maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinde tanımlanan ve yurt içinde imal edilen kojenerasyon
tesislerinde veya hidrolik, rüzgâr, jeotermal, güneş ve biyokütle
kaynaklarını kullanarak ürettikleri enerji, enerji yoğunluğu hesabına dâhil
edilmez.
Yenilenebilir enerji kanunu da tum sanayicilerimiz icin firsatlar
sunmaktadir;
Yatırım dönemi uygulamaları
MADDE 7. - Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanarak sadece
kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla azami bin kilovatlık kurulu güce
sahip izole elektrik üretim tesisi ve şebeke destekli elektrik üretim tesisi
kuran gerçek ve tüzel kişilerden kesin projesi, planlaması, master planı, ön
incelemesi veya ilk etüdü DSİ veya EİE tarafından hazırlanan projeler için
hizmet bedelleri alınmaz.
Bu Kanun kapsamında;
a) Enerji üretim tesis yatırımları,
b) Kullanılacak elektro-mekanik sistemlerin yurt içinde imalat
olarak temini,
c) Güneş pilleri ve odaklayıcılı üniteler kullanan elektrik
üretim sistemleri kapsamındaki yapılacak AR-GE ve imalat yatırımları,
d) Biyokütle kaynaklarını kullanarak elektrik enerjisi veya
yakıt üretimine yönelik AR-GE tesis yatırımları,
Bakanlar Kurulu kararı ile teşviklerden yararlandırılabilir.
Yeterli jeotermal kaynakların bulunduğu bölgelerdeki valilik ve
belediyelerin sınırları içinde kalan yerleşim birimlerinin ısı enerjisi
ihtiyaçlarını öncelikle jeotermal ve güneş termal kaynaklarından
karşılamaları esastır.
Ozellikle koyu olarak isaretledigim son paragrafa dikkatinizi cekmek
istiyorum. Her kosesinde jeotermal fiskiran ve Cesme yarimadasi basta olmak
uzere, Aliaga, Bergama, Seferhisar, Guzelbahce v.b. bölgelerinde Turkiye
Ruzgar haritasinin en yogun ruzgar alan bolgeler olarak belirledigi guzel
Izmir'imiz ev ve isyerlerine kostur, kostur dogalgaz baglanmaktadir. Sizce
de bu maddeye gore Vali ve Buyuksehir Belediye baskani suc islemis
olmuyorlar mi?
Bu arada arastirmalarim sonrasinda ilginc bilgilere de ulastim. Bu kadar
kanun ve yonetmelik yayinlayip, elektrik piyasasini yeniden duzenlemeye
kalkan hukumetimiz, bir yandan "aman yatirimcilar gelin yatirim yapin, size
her turlu destek ve tesvik bizden" diye cagri yaparken, yeni cikartilan
kanunlarin henuz yonetmelikleri hazirlanmadigi icin (Kanuna gore 6 ay icinde
hazirlanmasi gerekiyor.) jeotermal basvurularini bir yil boyunca ertelemis.
Yani iki misli de para odeseniz, 03.06.2008 den once jeotermal aramak icin
ruhsat alamiyorsunuz. İyi de hani enerji sikintimiz var, bir an once ruhsat
alsak da aramaya baslasak deseniz bile, yonetmeligin cikartilmasi icin 6 ay
koymus ya kanun. Ya yetismezse diye biri cikip basvuru suresini ne olur, ne
olmaz diye bir yil erteleyivermis.
Ya ruzgar enerji santrali icin uretim lisansi alabiliyormuyuz? Maalesef
hayir. EPDK nin 08.02.2007 tarihinde aldigi 1090/20 sayili kararla, daha
once 01.Mart 2007 de baslayacak olan basvurular, bu kararla 01 Ekim 2007
tarihine ertelenmis. Nedeni? Kararda yazmiyor. Ertelenmis iste.
Kisacasi yenilenebilir enerji hakkinda 10.05.2005 tarihinde kanun cikmis
olmasina ragmen, bugun ne ruzgar, ne de jeotermal enerji icin yurt ici ve
yurt disi yatirimcilarin ulkemizde elektrik santrali kurmak icin yapmak
istedikleri yatirimlarin onu maalesef kapatilmis bulunmaktadir.
PEKI BU KANUNLAR YETERLI MI? NELER YAPMALI?
Tekrar basa donersek. Gun icinde belirsiz zamanlarda yapilan elektrik
kesintileri, elektrik hatlarinin havalarda dolasmasi, bonkorce kullanim ve
cikartilan kanun ve yonetmeliklere ragmen devam ediyorsa ve biz kisa sure
icinde bu uretimi arttirmaya henuz hazir degilsek. Vatandaslar ve sivil
toplum olarak olaya el koymak zorundayiz demektir.
Sahsi ve acil cozum onerilerim:
- Bana gore aynen fahri mufettislik gibi belediye zabitalarinin ve
jandarmanin da trafik terorunu onleyebilmek ıcın ceza yazmasi gibi bir
uygulamayi, elektrik musrifligi icin de hemen-derhal-bugun devreye koymamiz
lazim. Bu kapsama su kullanimini da eklemek cok yerinde olur.
- Ulkenin elektrik uretimi icin kaybedecek bir saati bile yokken, hazir
kanunlarimiz TBMM den cikartilmis ve yururluge girmisken, sadece burokratik
nedenlerle uygulamanin ertelenmesine hemen en yuksek noktadan mudahale
edilmelidir.
- Yenilenebilir enerji kaynaklarindan elde edilen elektrigin devlet
tarafindan 5-5,5 cent'den alinmasina tesvik getirilerek, bir cok Avrupa
ulkesinde oldugu gibi parekende fiyat seviyesinden alinmali. Kacaklarin
onlenmesinde izlenecek daha etkin ve tavizsiz yontemlerle verilen bu
subvansiyonlar geri alınmalidir.
- Organik atik ve coplerden elde edilecek biogaz enerji sistemlerine Kocaeli
orneginde oldugu gibi hibe, destek ve tesviklerle oncelik verilmelidir.
- Yerel yonetimlerin yenilenebilir enerji uretimine donuk yatirim ve
projeleri, sadece AB ve Dunya bankasi ile sinirli kalmamali, gerekirse
merkezi hukumet tarafindan da desteklenerek, yerel yonetimlerin hizmet
uretmek icin surdurulebilir isletmecilik gelirlerine sahip olmasi tesvik
edilmelidir.
Saygilarimla,
A.Baybars GOGEZ
ABG&RISK YONETIM VE PROJE DANISMANLIGI BULTEN
TEMMUZ 2007
:alkış. Değerli bilgiler İçin Teşekkür Ederiz. :alkış.
